Τενοντίτιδα ώμου

Η τενοντίτιδα ώμου ή τενοντοπάθεια του υπερακανθίου αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες πόνου και περιορισμού της κινητικότητας στην περιοχή του ώμου. Πρόκειται για φλεγμονή ή εκφυλιστική αλλοίωση στους τένοντες που σταθεροποιούν και κινούν την άρθρωση, οι οποίοι δέχονται καθημερινά σημαντικές μηχανικές πιέσεις. Ο ώμος είναι η πιο ευκίνητη άρθρωση του ανθρώπινου σώματος, αλλά και ιδιαίτερα ευάλωτη σε μικροτραυματισμούς, ιδίως όταν καταπονείται συχνά από επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή έντονη αθλητική δραστηριότητα.

Τι είναι η τενοντίτιδα ώμου;

Η τενοντίτιδα ώμου είναι μια φλεγμονώδης κατάσταση που προσβάλλει τους τένοντες του στροφικού πετάλου, δηλαδή τους τένοντες που συνδέουν τους μυς με το βραχιόνιο οστό και συμβάλλουν στη σταθερότητα του ώμου. Συνηθέστερα επηρεάζεται ο τένοντας του υπερακανθίου μυός, ο οποίος βρίσκεται ακριβώς κάτω από το οστό του ακρωμίου, αλλά συχνά μπορεί να εμπλέκεται και ο τένοντας της μακράς κεφαλής του δικεφάλου.

Όταν αυτοί οι τένοντες αναπτύσσουν φλεγμονή ή παρουσιάζουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις, προκαλείται πόνος, δυσκαμψία και μείωση της λειτουργικότητας του άνω άκρου. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η τενοντίτιδα ώμου μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια φλεγμονή ή ακόμη και ρήξη του τένοντα.

Συμπτώματα που προκαλεί η τενοντίτιδα ώμου

Η τενοντίτιδα ώμου προκαλει συμπτώματα τα οποία εμφανίζονται συνήθως σταδιακά, ενώ επιδεινώνονται με τον χρόνο και τη συνεχή χρήση του άκρου. Ο ασθενής αισθάνεται:

Πόνο στο πρόσθιο ή έξω τμήμα του ώμου, που μπορεί να αντανακλά προς τον αγκώνα, τον αυχένα ή την ωμοπλάτη.
Νυχτερινό πόνο, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνει πάνω στον πάσχοντα ώμο.
Αδυναμία ανύψωσης του χεριού ή στροφής του άνω άκρου.
Δυσκαμψία και περιορισμό του εύρους κίνησης.
Ευαισθησία στην αφή και σε κάποιες περιπτώσεις οίδημα.

Σε προχωρημένα στάδια, ο πόνος μπορεί να είναι συνεχής ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας, δυσχεραίνοντας ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως το ντύσιμο ή το βούρτσισμα των μαλλιών.

Αίτια εμφάνισης τενοντίτιδας ώμου

Η τενοντίτιδα ώμου προκύπτει κυρίως από υπερβολική χρήση και επαναλαμβανόμενους μικροτραυματισμούς. Η συνεχής καταπόνηση προκαλεί φθορά στις ίνες του τένοντα, με αποτέλεσμα τη φλεγμονή και τον πόνο.

Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν:

Επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού πάνω από το κεφάλι, όπως σε αθλήματα (κολύμβηση, τένις, βόλεϊ, μπάσκετ) ή σε επαγγέλματα που απαιτούν άρση βαρών και εργασία πάνω από τον ώμο.
Κακή τεχνική στην άσκηση ή λανθασμένη στάση σώματος, που οδηγούν σε μηχανική πίεση του τένοντα κάτω από το ακρώμιο (υπακρωμιακή προστριβή).
Ανατομικές ιδιαιτερότητες, όπως προέχον ακρώμιο ή μικρότερος υπακρωμιακός χώρος.
Ηλικιακές αλλοιώσεις και μείωση της ελαστικότητας των τενόντων μετά τα 40 έτη.
Ορμονικοί και μεταβολικοί παράγοντες, όπως ο διαβήτης ή οι θυρεοειδοπάθειες.
Τραυματισμοί ή πτώσεις πάνω στον ώμο.
Παρατεταμένη κακή στάση ύπνου, όπως ο ύπνος πάνω στον πάσχοντα ώμο.

Η πάθηση μπορεί επίσης να σχετίζεται με άλλες μυοσκελετικές ή ρευματολογικές παθήσεις, όπως η οστεοαρθρίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Διάγνωση

Η σωστή διάγνωση είναι απαραίτητη για να καθοριστεί η κατάλληλη θεραπεία. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός ώμου θα ξεκινήσει με τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και κλινική εξέταση του ασθενούς, ώστε να εντοπίσει το σημείο του πόνου και το είδος του περιορισμού της κίνησης.

Ακολουθούν απεικονιστικές εξετάσεις:

Ακτινογραφία ώμου, για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις, όπως η αρθρίτιδα ή οι ασβεστώσεις.
Υπερηχογράφημα, που αποκαλύπτει τη φλεγμονή, την παρουσία υγρού ή πιθανή μερική ρήξη του τένοντα.
Μαγνητική τομογραφία (MRI), η πιο ακριβής εξέταση για την εκτίμηση του βαθμού της βλάβης.

Η διάγνωση μπορεί να αποκαλύψει εάν πρόκειται για τενοντίτιδα υπερακανθίου ή τενοντίτιδα δικεφάλου, δύο από τις συχνότερες μορφές.

Συντηρητική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας ώμου

Η θεραπεία της τενοντίτιδας ώμου ξεκινά πάντα συντηρητικά, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις η πάθηση μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς χειρουργική επέμβαση. Ο βασικός στόχος είναι η ανακούφιση του πόνου, η μείωση της φλεγμονής και η αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ώμου.

Η συντηρητική αγωγή περιλαμβάνει:

Ξεκούραση και αποφυγή επιβαρυντικών κινήσεων. Ο ασθενής πρέπει να περιορίσει τις δραστηριότητες που επιδεινώνουν τον πόνο, χωρίς όμως να ακινητοποιεί πλήρως τον ώμο.
Αντιφλεγμονώδη φάρμακα και αναλγητικά. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ) συμβάλλουν στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής.
Φυσικοθεραπεία και ειδικές ασκήσεις. Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας είναι καθοριστικής σημασίας. Περιλαμβάνει ήπιες διατάσεις, ασκήσεις κινητοποίησης και σταδιακή ενδυνάμωση των μυών του ώμου. Οι ισομετρικές και στροφικές ασκήσεις, καθώς και η απαγωγή του άνω άκρου, βοηθούν στη βελτίωση του εύρους κίνησης και στη σταθερότητα της άρθρωσης.
Τοπικές εγχύσεις ή θεραπείες PRP (Platelet-Rich Plasma). Η έγχυση κορτιζόνης ή πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στη μείωση της φλεγμονής και στην επιτάχυνση της επούλωσης.

Με την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση, περίπου στο 70% των ασθενών επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση των συμπτωμάτων.

Χειρουργική θεραπεία για την τενοντίτιδα ώμου

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική αγωγή, ή όταν υπάρχει σοβαρή εκφύλιση ή ρήξη του τένοντα, τότε προτείνεται η αρθροσκοπική αποκατάσταση. Η αρθροσκόπηση ώμου πρόκειται για ελάχιστα επεμβατική μέθοδο, κατά την οποία ο χειρουργός εισάγει μια μικροσκοπική κάμερα και ειδικά εργαλεία μέσα στην άρθρωση μέσω μικρών τομών μήκους λίγων χιλιοστών.

Κατά τη διάρκεια της αρθροσκόπησης ώμου:

Καθαρίζονται οι φλεγμονώδεις ιστοί.
Αφαιρείται τυχόν οστικές προεξοχές (ακρωμιοπλαστική).
Επιδιορθώνονται οι ρήξεις των τενόντων εφόσον υπάρχουν.

Η επέμβαση διαρκεί περίπου 30 λεπτά, δεν απαιτεί νοσηλεία και πραγματοποιείται με τοπική ή περιοχική αναισθησία. Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα και η αποθεραπεία είναι ταχεία, με πλήρη λειτουργική αποκατάσταση μέσα σε λίγες εβδομάδες. Το ποσοστό επιτυχίας της αρθροσκόπησης ξεπερνά το 90-95%, όταν η ένδειξη είναι σωστή, την επέμβαση αναλάβουν εξειδικευμένοι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου και τηρηθεί το πρόγραμμα αποκατάστασης.

Πρόληψη της τενοντίτιδας ώμου

Η πρόληψη είναι πάντα καλύτερη από τη θεραπεία. Για να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης τενοντίτιδας ώμου, συστήνονται τα εξής μέτρα πρόληψης:

Σωστή στάση σώματος στην εργασία και στον ύπνο.
Αποφυγή επαναλαμβανόμενων κινήσεων πάνω από το κεφάλι χωρίς επαρκή ξεκούραση.
Ενδυνάμωση των μυών του ώμου μέσω ήπιας άσκησης και διατάσεων.
Επαρκής προθέρμανση πριν από αθλητική δραστηριότητα.
Τακτική φυσικοθεραπευτική καθοδήγηση σε άτομα με προδιάθεση ή ιστορικό τενοντίτιδας.

Η τενοντίτιδα ώμου είναι μια συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη πάθηση, εφόσον διαγνωστεί και θεραπευτεί έγκαιρα. Η συντηρητική αγωγή προσφέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα, ενώ η αρθροσκόπηση αποτελεί τη σύγχρονη, ασφαλή και αποτελεσματική λύση για πιο προχωρημένες περιπτώσεις. Η σωστή πρόληψη, η εκπαίδευση του ασθενούς και η συνεργασία με εξειδικευμένο ορθοπαιδικό και φυσικοθεραπευτή εξασφαλίζουν την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ώμου και την αποφυγή υποτροπών.