Σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου

Το σύνδρομο πρόσκρουσης του ώμου αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες πόνου και λειτουργικού περιορισμού στην άρθρωση του ώμου, ιδιαίτερα σε άτομα που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις με το χέρι πάνω από το επίπεδο του κεφαλιού. Το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου σχετίζεται με φλεγμονή ή ερεθισμό των τενόντων του στροφικού πετάλου και του υπακρωμιακού ορογόνου θυλάκου, εξαιτίας της μηχανικής πίεσης που δέχονται κατά τη διέλευσή τους κάτω από το οστικό ακρώμιο. Εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε εκφύλιση των τενόντων, χρόνιο πόνο ή ακόμη και ρήξη του στροφικού πετάλου.

Τι είναι το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου;

Το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου (impingement syndrome) είναι μια κατάσταση όπου οι τένοντες του στροφικού πετάλου και ο υποκείμενος ορογόνος θύλακος συμπιέζονται μεταξύ της κεφαλής του βραχιονίου και του ακρωμίου. Το ακρώμιο συνιστά το οστικό τμήμα της ωμοπλάτης που σχηματίζει την «οροφή» της άρθρωσης. Με την πάροδο του χρόνου, η επαναλαμβανόμενη τριβή προκαλεί φλεγμονή, πάχυνση των μαλακών ιστών, περαιτέρω μείωση του διαθέσιμου χώρου και προοδευτικό περιορισμό της κινητικότητας.

Η κατάσταση επιδεινώνεται όταν το ακρώμιο παρουσιάζει οστεόφυτα, τα οποία ασκούν πρόσθετη πίεση στους τένοντες. Συχνά, το σύνδρομο πρόσκρουσης αναπτύσσεται σταδιακά λόγω χρόνιας καταπόνησης, όπως συμβαίνει σε αθλητές (π.χ. κολυμβητές, ρίπτες, τενίστες) ή σε άτομα που εργάζονται σε δραστηριότητες με συνεχείς κινήσεις υπεράνω της κεφαλής (π.χ. ζωγράφοι, ηλεκτρολόγοι, οικοδόμοι).

Συμπτώματα που προκαλεί το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου

Το κύριο σύμπτωμα που προκαλεί το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου είναι ο πόνος στην πρόσθια ή έξω επιφάνεια του ώμου, ο οποίος εντείνεται κατά την ανύψωση ή περιστροφή του χεριού. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν πόνο τη νύχτα, ιδιαίτερα όταν κοιμούνται στην πάσχουσα πλευρά, καθώς και μείωση της δύναμης ή δυσκολία να σηκώσουν αντικείμενα.

Η ένταση του πόνου μπορεί να ποικίλλει: στα αρχικά στάδια προκαλεί ενόχληση μόνο κατά τη δραστηριότητα, ενώ στα προχωρημένα εμφανίζεται και σε κατάσταση ηρεμίας. Ο ασθενής συχνά παραπονιέται και για δυσκαμψία, αδυναμία ή μειωμένο εύρος κίνησης.

Αν η φλεγμονή παραμείνει χωρίς θεραπεία, μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια τενοντίτιδα ώμου, ρήξη του στροφικού πετάλου, δευτερογενή θυλακίτιδα ή μόνιμη μυϊκή αδυναμία.

Αίτια και μηχανισμός εμφάνισης

Οι αιτίες του συνδρόμου πρόσκρουσης διακρίνονται σε ανατομικούς και λειτουργικούς παράγοντες.

  • Ανατομικά, η μορφολογία του ακρωμίου, η παρουσία οστεοφύτων και η πάχυνση του υπακρωμιακού θυλάκου μειώνουν τον διαθέσιμο χώρο μεταξύ ακρωμίου και βραχιονίου.
  • Λειτουργικά, η μυϊκή ανισορροπία, η κακή στάση σώματος (προβολή ώμων προς τα εμπρός), η ελλιπής σταθερότητα της ωμοπλάτης και η αδυναμία των μυών του στροφικού πετάλου οδηγούν σε εσφαλμένη μηχανική κίνηση, με αποτέλεσμα την πρόσκρουση των τενόντων σε κάθε ανύψωση του χεριού.

 

Με την πάροδο του χρόνου, οι μικροτραυματισμοί αυτοί προκαλούν φλεγμονή και εκφυλιστικές αλλοιώσεις, που αν παραμείνουν χωρίς θεραπεία, μπορεί να εξελιχθούν σε ρήξη των τενόντων του στροφικού πετάλου.

Διάγνωση

Η διάγνωση του συνδρόμου πρόσκρουσης βασίζεται στη συνδυασμένη αξιολόγηση του ιστορικού, της κλινικής εξέτασης και των απεικονιστικών ευρημάτων. Αρχικά, ο ορθοπαιδικός χειρουργός πραγματοποιεί ειδικές δοκιμασίες για την πρόκληση του πόνου και τη διερεύνηση της λειτουργικότητας του ώμου. Ακολουθούν απεικονιστικές εξετάσεις για την εξακρίβωση της βλάβης. Η ακτινογραφία μπορεί να δείξει ανατομικά ζητήματα, όπως οστεόφυτα ή υπερανάπτυξη του ακρωμίου, ενώ το υπερηχογράφημα απεικονίζει τη φλεγμονή και την κατάσταση των τενόντων. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) παρέχει λεπτομερέστερη εικόνα, αποκαλύπτοντας την παρουσία φλεγμονής, οίδημα ή ακόμη και μικρορήξεις των τενόντων του στροφικού πετάλου.

Θεραπευτική αντιμετώπιση για το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου

Η θεραπεία για το σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την ανταπόκριση στις συντηρητικές μεθόδους. Στο αρχικό στάδιο, η αντιμετώπιση είναι μη χειρουργική και περιλαμβάνει ξεκούραση, αποφυγή δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τον πόνο, αντιφλεγμονώδη φάρμακα και φυσικοθεραπεία. Το πρόγραμμα φυσικοθεραπείας στοχεύει στη μείωση της φλεγμονής, στην αποκατάσταση του εύρους κίνησης και στην ενδυνάμωση των μυών του στροφικού πετάλου και της ωμοπλάτης, ώστε να βελτιωθεί η σταθερότητα και η κινητικότητα της άρθρωσης. Σε περιπτώσεις όπου η φλεγμονή είναι έντονη, μπορεί να χορηγηθούν ενέσεις κορτικοστεροειδών για προσωρινή ανακούφιση. 

Χειρουργική αποκατάσταση του συνδρόμου πρόσκρουσης ώμου

Όταν η συντηρητική αντιμετώπιση αποτυγχάνει, ενδείκνυται η χειρουργική αποκατάσταση του προβλήματος με αρθροσκόπηση ώμου. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης πραγματοποιείται αποκατάσταση τυχόν κατεστραμμένων τενόντων συνηθέστερα με συρραφή ή απομάκρυνση τυχόν οστικών αναπτύξεων (οστεόφυτα) που μπορεί να συμβάλλουν στην εμφάνιση της πρόσκρουσης.

Η αρθροσκόπηση είναι ελάχιστα επεμβατική τεχνική με μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη επούλωση και εξαιρετικά λειτουργικά αποτελέσματα.

Ανάρρωση και αποκατάσταση

Η αποκατάσταση μετά από συντηρητική ή χειρουργική θεραπεία απαιτεί υπομονή και συνέπεια. Συνήθως χρειάζονται μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες για την πλήρη αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ώμου. Η φυσικοθεραπεία είναι αναπόσπαστο τμήμα της ανάρρωσης, βοηθώντας στην επανάκτηση της δύναμης, στη βελτίωση του εύρους κίνησης και στην πρόληψη υποτροπής.

Ο ασθενής οφείλει να ακολουθεί πιστά το πρόγραμμα ασκήσεων που συστήνουν οι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου ή ο φυσικοθεραπευτής και να αποφεύγει δραστηριότητες που επιβαρύνουν τον ώμο όπως επαναλαμβανόμενες κινήσεις άνω του κεφαλιού έως ότου επιτευχθεί πλήρης επούλωση. Η σωστή καθοδήγηση και η σταδιακή επανένταξη στις δραστηριότητες αποτελούν βασικές συνιστώσες για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία της θεραπείας.

Πρόληψη

Η πρόληψη του συνδρόμου πρόσκρουσης βασίζεται στη σωστή ενδυνάμωση και ισορροπία των μυών του ώμου, στη διατήρηση σωστής στάσης σώματος και στην αποφυγή υπερβολικής ή επαναλαμβανόμενης καταπόνησης. Η τακτική εκτέλεση ασκήσεων ενδυνάμωσης του στροφικού πετάλου και της ωμοπλάτης, καθώς και οι διατάσεις για τη διατήρηση της ευκαμψίας, συμβάλλουν στη βελτίωση της σταθερότητας και στην πρόληψη της φλεγμονής. Η σωστή εργονομία κατά την εργασία και η επαρκής προθέρμανση πριν από την άθληση μειώνουν τον κίνδυνο τραυματισμού.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση των πρώτων συμπτωμάτων και η αποφυγή παρατεταμένης καταπόνησης του ώμου είναι ουσιαστικά μέτρα για την αποτροπή της εξέλιξης του συνδρόμου σε πιο σοβαρές μορφές ή σε ρήξη του στροφικού πετάλου.