Αρθροσκόπηση ώμου

Η αρθροσκόπηση ώμου είναι μια σύγχρονη χειρουργική επέμβαση η οποία πραγματοποιείται με τη χρήση αρθροσκοπίου. Το αρθροσκόπιο είναι στην ουσία μια μικρή κάμερα η οποία εισάγεται στην άρθρωση του ώμου μέσω μιας μικρής τομής. Με αυτό τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία στο χειρουργό να επισκοπήσει το εσωτερικό της άρθρωσης και στον ίδιο χρόνο να αποκαταστήσει οποιαδήποτε παθολογική κατάσταση. Σήμερα θεωρείται η μέθοδος εκλογής για τη θεραπεία των περισσότερων ενδαρθρικών παθήσεων του ώμου, από τις ρήξεις του στροφικού πετάλου έως την αστάθεια ή την ασβεστοποιό τενοντίτιδα.

 

Σε σύγκριση με την ανοικτή χειρουργική επέμβαση, η αρθροσκόπηση ώμου προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ακρίβεια, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, συντομότερη ανάρρωση και εξαιρετικό αισθητικό αποτέλεσμα.

Τι είναι η αρθροσκόπηση ώμου;

Η αρθροσκόπηση ώμου είναι μία ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική κατά την οποία εισάγεται στην άρθρωση ένα λεπτό εργαλείο με κάμερα υψηλής ευκρίνειας (αρθροσκόπιο) μέσω μικροσκοπικών τομών μήκους 5–10 χιλιοστών. Οι εικόνες μεταφέρονται σε οθόνη υψηλής ανάλυσης, επιτρέποντας στον χειρουργό να εξετάσει σε μεγέθυνση το εσωτερικό της άρθρωσης.

Μέσα από άλλες μικρές τομές εισάγονται εξειδικευμένα μικροεργαλεία, με τα οποία είναι δυνατή η αποκατάσταση βλαβών όπως ρήξεις τενόντων, βλάβες χόνδρου ή συνδέσμων, φλεγμονώδεις υπερπλασίες ή ενδαρθρικά ξένα σώματα. Η τεχνική αυτή συνδυάζει απόλυτη ακρίβεια, ελάχιστο τραυματισμό και ταχύτερη ανάρρωση, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματική και ασφαλή.

Προεγχειρητική αξιολόγηση

Η προετοιμασία για αρθροσκόπηση ώμου περιλαμβάνει:

  • Κλινική εξέταση: αξιολόγηση του εύρους κίνησης, της δύναμης και των σημείων πόνου.
  • Απεικονιστικό έλεγχο: ακτινογραφίες για τη μορφολογία των οστών, υπερηχογράφημα για τους τένοντες και μαγνητική τομογραφία για λεπτομερή εκτίμηση των μαλακών μορίων.
  • Προεγχειρητικό ιατρικό έλεγχο: εξετάσεις αίματος, ηλεκτροκαρδιογράφημα και καρδιολογική αξιολόγηση, όπου απαιτείται.

Ο ασθενής ενημερώνεται αναλυτικά για τη διαδικασία, τη διάρκεια, την αναισθησία, τις πιθανές επιπλοκές και το πρωτόκολλο αποκατάστασης που θα ακολουθήσει.

Ενδείξεις για αρθροσκόπηση ώμου

Η αρθροσκόπηση ώμου ενδείκνυται όταν το συντηρητικό πλάνο θεραπείας (ανάπαυση, τροποποίηση δραστηριοτήτων, φαρμακευτική αγωγή, ενέσιμες θεραπείες, φυσικοθεραπεία) δεν επαρκεί ή όταν απαιτείται άμεση ενδοαρθρική αντιμετώπιση κάποιας παθολογικής κατάστασης. Ενδεικτικά εφαρμόζεται σε:

  • Ρήξη στροφικού πετάλου (μερική ή πλήρης)
  • Αστάθεια ώμου και εξαρθρήματα (βλάβες τύπου Bankart, SLAP)
  • Σύνδρομο πρόσκρουσης ώμου
  • Ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου
  • Παγωμένος ώμος ή αλλιώς συμφυτική θυλακίτιδα
  • Ρήξη τένοντα της μακράς κεφαλής του δικεφάλου
  • Αρθρίτιδα ώμου ή υμενίτιδα της ωμικής άρθρωσης
  • Ενδαρθρικά ελεύθερα σώματα ή μικροκατάγματα
  • Βλάβες επιχείλιου χόνδρου και συνδέσμων
  • Πόνο ή δυσλειτουργία μετά από τραυματισμό του ώμου

Η απόφαση για χειρουργική επέμβαση λαμβάνεται μετά από ενδελεχή αξιολόγηση των ευρημάτων, της ηλικίας, του επιπέδου δραστηριότητας και των προσδοκιών του ασθενούς.

Η επιτυχία της αρθροσκόπησης ώμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη στοχευμένη αποκατάσταση. Η φιλοσοφία βασίζεται στην προστασία των επιδιορθωμένων ιστών, στη σταδιακή αποκατάσταση του εύρους κίνησης, στην επαναφορά του νευρομυϊκού ελέγχου και στην προοδευτική ενδυνάμωση, πάντοτε με γνώμονα την επούλωση. Οι φάσεις αποκατάστασης είναι οι εξής:

  • Φάση προστασίας και ελέγχου συμπτωμάτων (0–2/3 εβδομάδες): στόχος ο περιορισμός πόνου και οιδήματος, η πρόληψη δυσκαμψίας σε αγκώνα/καρπό/δάκτυλα και η ήπια παθητική ή υποβοηθούμενη κινητοποίηση του ώμου εντός ασφαλών τόξων.
  • Φάση ανάκτησης εύρους κίνησης (3–6/8 εβδομάδες): προοδευτική αύξηση παθητικών και ενεργητικά υποβοηθούμενων κινήσεων, επανεκπαίδευση ωμοπλατοθωρακικού ρυθμού, ήπια ενεργοποίηση στροφικού πετάλου χωρίς επιβάρυνση ραμμάτων.
  • Φάση ενδυνάμωσης και ιδιοδεκτικότητας (6–12+ εβδομάδες): σταδιακή αντίσταση με ελαστικούς ιμάντες και βάρη χαμηλού φορτίου, έμφαση στη σταθεροποίηση ωμοπλάτης, στην ιδιοδεκτικότητα και στον νευρομυϊκό έλεγχο.
  • Φάση λειτουργικής επανένταξης (3–6 μήνες, κατά περίπτωση): ειδικά πρότυπα κίνησης για επαγγελματικές/αθλητικές απαιτήσεις, προσομοιώσεις κινήσεων πάνω από το επίπεδο της κεφαλής, αξιολόγηση δύναμης και αντοχής. Η επιστροφή σε αθλήματα επαφής ή σε βαριά χειρωνακτική εργασία βασίζεται σε λειτουργικά κριτήρια (συμμετρία δύναμης, ανώδυνο πλήρες εύρος κίνησης, επιτυχία σε δοκιμασίες ελέγχου), όχι μόνο στο πέρασμα του χρόνου.

Το ακριβές χρονοδιάγραμμα διαφοροποιείται σημαντικά: μετά από υπακρωμιακή αποσυμπίεση η πορεία είναι ταχύτερη· μετά από συρραφή στροφικού πετάλου απαιτείται πιο παρατεταμένη προστασία και προσεκτική πρόοδος· μετά από σταθεροποίηση αστάθειας προτάσσεται ο έλεγχος του εύρους και της σταθερότητας πριν από έντονη ενδυνάμωση· σε θυλακοτομή για «παγωμένο ώμο» επιδιώκεται επιθετικότερη ανάκτηση εύρους από την πρώτη εβδομάδα.

Φάσεις αποκατάστασης και λειτουργικά κριτήρια προόδου

Μετά την αρθροσκόπηση ώμου, ο ασθενής συνήθως λαμβάνει εξιτήριο από την κλινική την ίδια ημέρα. Χορηγείται ήπια αναλγητική αγωγή και εφαρμόζεται φάκελος ανάρτησης για ορισμένο χρονικό διάστημα, ανάλογα με το είδος της επέμβασης.

Η φυσικοθεραπευτική αποκατάσταση ξεκινά άμεσα υπό καθοδήγηση εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αρχικά παθητικές κινήσεις, στη συνέχεια ενεργητικά υποβοηθούμενες και τελικά ενεργητικές ασκήσεις με αντίσταση. Στόχος είναι η αποκατάσταση του εύρους κίνησης, η ενδυνάμωση των μυών και η πλήρης λειτουργική επανένταξη.

Η διάρκεια της αποκατάστασης εξαρτάται από τη φύση της επέμβασης. Στις απλές αρθροσκοπήσεις, η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σε λίγες εβδομάδες, ενώ στις συρραφές τενόντων ή σταθεροποιήσεις μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες.

Μετεγχειρητική πορεία και αποκατάσταση

Η αρθροσκόπηση ώμου πραγματοποιείται υπό γενική ή περιοχική αναισθησία. Ο ασθενής τοποθετείται είτε σε πλάγια είτε σε ημικαθιστή θέση, ανάλογα με την τεχνική και το είδος της βλάβης.

Ο χειρουργός πραγματοποιεί μικρές τομές γύρω από την άρθρωση, μέσα από τις οποίες εισάγεται το αρθροσκόπιο και τα μικροεργαλεία. Το εσωτερικό της άρθρωσης γεμίζει με φυσιολογικό ορό για να διατηρείται καθαρό οπτικό πεδίο.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο γιατρός εξετάζει αναλυτικά τις ανατομικές δομές – τένοντες, χόνδρους, συνδέσμους και θύλακο – και εκτελεί ταυτόχρονα τις απαραίτητες διορθώσεις, όπως συρραφές, αφαίρεση φλεγμονωδών ιστών ή αποκατάσταση συνδέσμων. Η διάρκεια της επέμβασης κυμαίνεται συνήθως από 45 έως 90 λεπτά.

Διαδικασία αρθροσκοπικής επέμβασης

Πλεονεκτήματα της αρθροσκόπησης ώμου

Η αρθροσκόπηση ώμου υπερέχει σημαντικά έναντι της κλασικής ανοικτής χειρουργικής σε πολλούς τομείς, καθώς συνεπάγεται:

  • Ελάχιστο χειρουργικό τραύμα και διατήρηση των υγιών ιστών
  • Πολύ καλύτερη απεικόνιση των ενδοαρθρικών δομών
  • Μειωμένο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση
  • Άριστο αισθητικό αποτέλεσμα χωρίς ορατές ουλές
  • Σύντομη ή μηδενική νοσηλεία
  • Εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό επιπλοκών.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να πραγματοποιήσουν την επέμβαση εξειδικευμένοι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου, με εμπειρία στην αρθροσκοπική τεχνική και τη μετεγχειρητική αποκατάσταση.

Πιθανές επιπλοκές

Η αρθροσκόπηση ώμου είναι εξαιρετικά ασφαλής, ωστόσο, όπως κάθε χειρουργική πράξη, ενέχει ελάχιστους κινδύνους. Πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν επιφανειακή λοίμωξη, παροδική δυσκαμψία, αιμάτωμα ή ερεθισμό από τα υλικά καθήλωσης. Σπανιότατα μπορεί να παρουσιαστεί τραυματισμός νευρικών ή αγγειακών δομών. Με τη σωστή τεχνική, τον έλεγχο αποστείρωσης και τη συνεργασία του ασθενούς, το ποσοστό επιπλοκών παραμένει εξαιρετικά χαμηλό (<1%).

Αρθροσκόπηση ώμου και κόστος

Το κόστος της επέμβασης εξαρτάται από τη φύση της βλάβης, το είδος των υλικών που θα χρησιμοποιηθούν και το πλαίσιο νοσηλείας. Σε αρκετές περιπτώσεις καλύπτεται μερικώς ή πλήρως από ασφαλιστικά ταμεία ή ιδιωτικές ασφάλειες, ανάλογα με το ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Το κόστος παραμένει προσιτό σε σχέση με την αξία της ταχείας αποκατάστασης και της πρόληψης μακροχρόνιων προβλημάτων του ώμου.

Γενικά, η αρθροσκόπηση ώμου αποτελεί σήμερα τη μέθοδο εκλογής στη διάγνωση και θεραπεία παθήσεων της άρθρωσης του ώμου. Με την υψηλή διαγνωστική της ακρίβεια, τον ελάχιστο τραυματισμό των ιστών και την ταχεία ανάρρωση, προσφέρει στον ασθενή άριστα λειτουργικά αποτελέσματα και βελτιωμένη ποιότητα ζωής χωρίς πόνο.

Η επιτυχία της ωστόσο εξαρτάται από την έγκαιρη διάγνωση, τη σωστή επιλογή τεχνικής και την εμπειρία του χειρουργού. Με την κατάλληλη μετεγχειρητική καθοδήγηση και φυσικοθεραπεία, η αρθροσκόπηση ώμου επιτρέπει την πλήρη αποκατάσταση και την ασφαλή επιστροφή στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες.