Αρθροπλαστική Γόνατος
Η αρθροπλαστική γόνατος είναι μια εξαιρετική επιλογή για την οριστική αντιμετώπιση της προχωρημένης αρθρίτιδας και των εκφυλιστικών βλαβών του γόνατος. Χάρη στην πρόοδο των χειρουργικών τεχνικών, των αναισθησιολογικών πρωτοκόλλων και των βιοσυμβατών υλικών, η επέμβαση προσφέρει σταθερή ανακούφιση από τον πόνο, αποκατάσταση της κίνησης και ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Τι είναι η αρθροπλαστική γόνατος;
Η αρθροπλαστική γόνατος είναι μια χειρουργική επέμβαση κατά την οποία πραγματοποιείται αντικατάσταση των φθαρμένων επιφανειών της άρθρωσης με τεχνητά εμφυτεύματα υψηλής αντοχής και απόλυτης συμβατότητας με τον οργανισμό. Τα μεταλλικά τμήματα των εμφυτευμάτων στερεώνονται με ασφάλεια στο οστό και ανάμεσά τους παρεμβάλλεται ένα ανθεκτικό πολυμερές ένθετο, ώστε η κίνηση να γίνεται ομαλά και χωρίς πόνο. Η αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να είναι ολική – όταν ανακατασκευάζεται ολόκληρη η άρθρωση – ή μερική (μονοδιαμερισματική), όταν έχει φθαρεί μόνο ένα τμήμα και αυτό είναι που αντικαθίσταται.
Η σύγχρονη αρθροπλαστική γόνατος δεν στηρίζεται μόνο στη «μικρή τομή». Το ουσιώδες είναι η ήπια προσπέλαση, η προσεκτική προστασία των μυών, των τενόντων και των μαλακών μορίων, η ακριβής ευθυγράμμιση των εμφυτευμάτων και η εξατομίκευση του σχεδιασμού. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο μετεγχειρητικός πόνος, περιορίζεται η απώλεια αίματος και επιταχύνεται η επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες.
Ολική αρθροπλαστική γόνατος:
σύγχρονες μέθοδοι και φιλοσοφία
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος έχει εξελιχθεί σημαντικά χάρη σε ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (MIS), σε ψηφιακή καθοδήγηση με υπολογιστή (navigated surgery) και σε ρομποτική υποβοήθηση. Οι τεχνολογίες αυτές προσφέρουν μεγαλύτερη ακρίβεια στην τοποθέτηση των εμφυτευμάτων και καλύτερη αναπαραγωγή της φυσιολογικής μηχανικής του γόνατος.
Τα οφέλη της σύγχρονης ολικής αρθροπλαστικής γόνατος γίνονται ακόμη πιο έντονα όταν συνδυάζονται με πρωτόκολλα ταχείας ανάκαμψης (fast track/rapid recovery) και στοχευμένης αναλγησίας. Το αποτέλεσμα είναι σύντομη νοσηλεία, πολύ γρήγορη κινητοποίηση από την ίδια ημέρα, λιγότερες ανάγκες για μετάγγιση και ταχεία επιστροφή σε μια αυτόνομη καθημερινότητα.
Γιατί αυξάνεται η ανάγκη για αρθροπλαστική γόνατος
Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος ή απλούστερα η αρθρίτιδα γόνατος είναι η συχνότερη μορφή αρθροπάθειας και εμφανίζεται ολοένα συχνότερα με την πρόοδο της ηλικίας, τη χρόνια καταπόνηση ή έπειτα από τραυματισμούς. Πολλοί ασθενείς δοκιμάζουν αρχικά συντηρητικές θεραπείες – φαρμακευτική αγωγή, απώλεια βάρους, φυσικοθεραπεία – όμως όταν ο πόνος επιμένει και ο περιορισμός της κίνησης δυσκολεύει την καθημερινότητα, η αρθροπλαστική γόνατος γίνεται η θεραπεία που αποκαθιστά οριστικά τη λειτουργία.
Η επιτυχία της αρθροπλαστικής γόνατος ξεκινά πριν από την αίθουσα χειρουργείου. Πραγματοποιείται αναλυτικός προεγχειρητικός έλεγχος με εξετάσεις αίματος, καρδιολογική εκτίμηση και απεικονίσεις του γόνατος για ακριβή προεγχειρητικό σχεδιασμό. Σε περιπτώσεις εξατομικευμένων οδηγών ή custom-made εμφυτευμάτων, απαιτούνται ειδικά πρωτόκολλα αξονικής ή μαγνητικής.
Προεγχειρητικός έλεγχος και προετοιμασία
Μερικοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται συμμετρικά και στα δύο γόνατα. Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, η σύγχρονη ολική αρθροπλαστική γόνατος επιτρέπει – μετά από αυστηρούς προεγχειρητικούς ελέγχους – την ταυτόχρονη αντικατάσταση και των δύο αρθρώσεων σε ένα χειρουργείο. Έτσι, ο ασθενής υποβάλλεται σε μία αναισθησία και διανύει μία ενιαία περίοδο αποκατάστασης, περιορίζοντας την ταλαιπωρία δύο ξεχωριστών επεμβάσεων. Η νοσηλεία παραμένει σύντομη και η κινητοποίηση ξεκινά άμεσα, χωρίς έκπτωση στην ασφάλεια όταν πληρούνται οι ενδεικνυόμενες προϋποθέσεις.
Ταυτόχρονη αρθροπλαστική και στα δύο γόνατα
Σε αρκετούς ασθενείς η φθορά αφορά αποκλειστικά ένα από τα τρία διαμερίσματα του γόνατος. Σε αυτή την περίπτωση, η μερική αρθροπλαστική γόνατος επιτρέπει την αντικατάσταση μόνο του πάσχοντος τμήματος, με διατήρηση των υπόλοιπων υγιών επιφανειών και των κύριων συνδέσμων. Η επιλογή αυτή προσφέρει πιο «φυσική» αίσθηση κίνησης, μικρότερη τομή, περιορισμένο μετεγχειρητικό πόνο, ολιγοήμερη παραμονή στο νοσοκομείο και ταχύτερη αποκατάσταση. Διεθνή δεδομένα δείχνουν πολύ καλή αντοχή των σύγχρονων εμφυτευμάτων σε βάθος χρόνου, ιδίως όταν τηρούνται οι σαφείς ενδείξεις και εφαρμόζεται άρτια τεχνική.
Δεν είναι όμως όλοι κατάλληλοι για μερική αρθροπλαστική γόνατος. Η απόφαση λαμβάνεται μετά από λεπτομερή κλινική αξιολόγηση και απεικονιστικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί ότι η υπόλοιπη άρθρωση είναι επαρκώς υγιής και το πρόβλημα εντοπίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα.
Μερική (μονοδιαμερισματική) αρθροπλαστική γόνατος: πότε συνιστάται
Πώς πραγματοποιείται η αρθροπλαστική γόνατος
Η αρθροπλαστική γόνατος εκτελείται συνήθως με περιοχική αναισθησία (ραχιαία/επισκληρίδιο), συχνά σε συνδυασμό με ήπια μέθη και στοχευμένη τοπική αναλγησία. Η διάρκεια ποικίλλει ανάλογα με την πολυπλοκότητα, συνήθως από μία έως δύο ώρες. Η τομή γίνεται στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος και με τις τεχνικές ελάχιστης επεμβατικότητας περιορίζεται σε μήκος, σεβόμενη τους γύρω ιστούς. Η τοποθέτηση των εμφυτευμάτων γίνεται με ακρίβεια, ώστε να αποκατασταθούν η ευθυγράμμιση και η ισορροπία των μαλακών μορίων, προϋποθέσεις για ομαλή και σταθερή κίνηση.
Οι εξειδικευμένοι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου της Hellenic Shoulder Clinic δεν ασχολούνται μόνο με χειρουργικές επεμβάσεις στο άνω άκρο. Αντίθετα, διαθέτουν την εμπειρία και την κατάρτιση για να πραγματοποιούν κάθε μορφή ορθοπεδικής επέμβασης, με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιτυχίας.
Μετεγχειρητική πορεία και αποκατάσταση
Η φιλοσοφία της σύγχρονης αρθροπλαστικής γόνατος είναι η άμεση, ασφαλής κινητοποίηση. Τις πρώτες ώρες ή την επόμενη ημέρα ο ασθενής σηκώνεται και βαδίζει με τη βοήθεια φυσιοθεραπευτή, χρησιμοποιώντας αρχικά βοηθήματα βάδισης. Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι συνήθως σύντομη. Ακολουθεί οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για 3–4 εβδομάδες με έμφαση στην κάμψη-έκταση, στον έλεγχο του οιδήματος και στην ενδυνάμωση των μυών. Στο τέλος του πρώτου μήνα οι περισσότεροι ανεβαίνουν σκάλες χωρίς βοήθεια, ενώ η πλήρης λειτουργική επάνοδος ολοκληρώνεται συνήθως σε 2–3 μήνες.
Πιθανές επιπλοκές
Όπως σε κάθε χειρουργείο, έτσι και στην ολική αρθροπλαστική γόνατος υπάρχει μικρό αλλά υπαρκτό ρίσκο εμφάνισης επιπλοκών. Οι συνηθέστερες αφορούν επιμόλυνση, θρομβώσεις, χαλάρωση υλικών, περιπροθετικά κατάγματα ή εμμένοντα συμπτώματα. Η προσεκτική προεγχειρητική προετοιμασία, τα σύγχρονα πρωτόκολλα θρομβοπροφύλαξης και αναλγησίας, η αυστηρή τήρηση των μετεγχειρητικών οδηγιών και η έγκαιρη κινητοποίηση περιορίζουν σημαντικά την πιθανότητα προβλημάτων και συμβάλλουν στην ομαλή ανάρρωση.
Πλεονεκτήματα της σύγχρονης ολικής αρθροπλαστικής γόνατος
Η αρθροπλαστική γόνατος, όπως εφαρμόζεται σήμερα, διακρίνεται για τη «φιλική» προσέγγιση προς τον οργανισμό. Η τομή είναι μικρότερη, ο τραυματισμός των ιστών είναι περιορισμένος, η απώλεια αίματος ελάχιστη, ο μετεγχειρητικός πόνος μειωμένος και η νοσηλεία σύντομη. Η κινητοποίηση αρχίζει άμεσα και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι ταχύτερη από ποτέ, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια ή στην αντοχή του αποτελέσματος.
Αποτελέσματα και διάρκεια ζωής εμφυτευμάτων
Η ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι από τις πιο επιτυχημένες επεμβάσεις στην ιατρική. Τα σύγχρονα εμφυτεύματα, όταν τοποθετούνται σωστά και φροντίζονται με λογική χρήση, παρουσιάζουν πολύ υψηλά ποσοστά επιβίωσης που συχνά ξεπερνούν τα 15–20 χρόνια. Η διάρκεια ζωής επηρεάζεται από παράγοντες όπως η ποιότητα της χειρουργικής τεχνικής, η ευθυγράμμιση, η δραστηριότητα του ασθενούς και η συνολική του υγεία. Στόχος είναι ένα γόνατο χωρίς πόνο, με ικανοποιητικό εύρος κίνησης και σταθερότητα, ικανό να υποστηρίξει έναν ενεργό, ασφαλή τρόπο ζωής.
Αναθεώρηση (revision) αρθροπλαστικής γόνατος
Παρότι τα ποσοστά επιτυχίας είναι πολύ υψηλά, σε μικρό ποσοστό μια αρθροπλαστική μπορεί με τα χρόνια να παρουσιάσει χαλάρωση υλικών, να επιμολυνθεί, να υποστεί περιπροθετικό κάταγμα ή να έχει τοποθετηθεί αρχικά σε μη ιδανική θέση. Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν επίμονο πόνο, οίδημα, δυσκαμψία, αίσθημα αστάθειας και δυσχέρεια στη βάδιση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις ενδείκνυται η αναθεώρηση της αρθροπλαστικής γόνατος, δηλαδή η αφαίρεση των παλαιών εμφυτευμάτων και η αντικατάστασή τους με ειδικά σχεδιασμένα νέα. Προηγείται πάντα πλήρης κλινικός και εργαστηριακός έλεγχος. Τα σύγχρονα υλικά διαθέτουν πορώδεις επιφάνειες (π.χ. υπερπορώδες τιτάνιο ή ταντάλιο) που επιτρέπουν αξιόπιστη σταθεροποίηση ακόμη και σε περιπτώσεις οστικών ελλειμμάτων. Η διαδικασία είναι τεχνικά πιο απαιτητική και διαρκεί περισσότερο από την αρχική επέμβαση, γι’ αυτό και πρέπει να διενεργείται από εξειδικευμένες ομάδες με μεγάλη εμπειρία.
Κόστος αρθροπλαστικής γόνατος
Το κόστος της αρθροπλαστικής γόνατος διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες: το είδος των εμφυτευμάτων, τη χρήση ειδικής τεχνολογίας, τη διάρκεια νοσηλείας και την αμοιβή της χειρουργικής ομάδας. Συνήθως υπάρχει συμμετοχή του δημόσιου ασφαλιστικού φορέα ή/και της ιδιωτικής ασφάλισης, ανάλογα με το εκάστοτε συμβόλαιο. Η αναλυτική ενημέρωση προηγείται πάντα, ώστε ο ασθενής να γνωρίζει το συνολικό πλαίσιο.
Γενικά, η αρθροπλαστική γόνατος είναι μια ώριμη, τεκμηριωμένη και εξαιρετικά αποτελεσματική επέμβαση. Με τις σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, την ψηφιακή και ρομποτική καθοδήγηση, τα πρωτόκολλα ταχείας ανάρρωσης και τα ανθεκτικά βιοσυμβατά εμφυτεύματα, ο δρόμος προς ένα γόνατο χωρίς πόνο και με άνετη κίνηση είναι πιο σύντομος και ασφαλής από ποτέ. Εάν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, μιλήστε με τον εξειδικευμένο ορθοπαιδικό σας για να αξιολογήσετε αν η αρθροπλαστική γόνατος είναι η κατάλληλη λύση για εσάς και να σχεδιάσετε μαζί μια εξατομικευμένη πορεία αποκατάστασης.