Αρθροπάθεια στροφικού πετάλου

Η αρθροπάθεια του στροφικού πετάλου αποτελεί μια ιδιαίτερη μορφή αρθρίτιδας του ώμου, κατά την οποία συνυπάρχουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους τένοντες και τους μύες του στροφικού πετάλου μαζί με φθορά των αρθρικών επιφανειών της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης. Η πάθηση οδηγεί σε σταδιακή απώλεια της σταθερότητας του ώμου, πόνο, αδυναμία και σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας, επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό την καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενούς. Εμφανίζεται συνήθως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και αποτελεί τελικό στάδιο μακροχρόνιας εκφύλισης των τενόντων του στροφικού πετάλου ή αποτέλεσμα παλαιάς, μη αποκαταστημένης ρήξης.

Τι είναι το στροφικό πέταλο και ποιος είναι ο ρόλος του

Το στροφικό πέταλο είναι ένα δυναμικό σύμπλεγμα τεσσάρων μυών, του υπερακάνθιου, του υπακάνθιου, του υποπλάτιου και του ελάσσονος στρογγύλου και των αντίστοιχων τενόντων τους, οι οποίοι περιβάλλουν την κεφαλή του βραχιονίου και τη συγκρατούν μέσα στην ωμογλήνη. Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός για τη σταθερότητα και την ομαλή κίνηση της άρθρωσης του ώμου. Όταν οι τένοντες αυτών των μυών εκφυλίζονται ή ρήγνυνται, η ισορροπία των δυνάμεων που συγκρατούν την κεφαλή του βραχιονίου διαταράσσεται, με αποτέλεσμα ανώμαλη κίνηση, τριβή και φθορά του αρθρικού χόνδρου.

Με την πάροδο του χρόνου, η έλλειψη της δυναμικής στήριξης που παρέχει το στροφικό πέταλο επιτρέπει στην κεφαλή του βραχιονίου να μετατοπίζεται προς τα πάνω, ερχόμενη σε πρόσκρουση με το ακρώμιο. Αυτή η μηχανική ανισορροπία οδηγεί τελικά σε αρθροπάθεια του ώμου — τη λεγόμενη αρθροπάθεια στροφικού πετάλου (Cuff Tear Arthropathy).

Συμπτώματα που προκαλεί η αρθροπάθεια του στροφικού πετάλου

Τα συμπτώματα που προκαλεί η αρθροπάθεια στροφικού πετάλου εξελίσσονται σταδιακά. Ο ασθενής συνήθως αναφέρει επίμονο πόνο στον ώμο, ο οποίος επιδεινώνεται με την προσπάθεια ανύψωσης ή στροφής του χεριού. Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στο άνω τμήμα του βραχίονα και συχνά επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Παράλληλα, εμφανίζεται προοδευτική αδυναμία και μειωμένο εύρος κίνησης, με αποτέλεσμα δυσκολία στην εκτέλεση απλών καθημερινών κινήσεων, όπως το ντύσιμο ή το χτένισμα. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, ο ώμος εμφανίζει παραμόρφωση, με χαρακτηριστική ανύψωση της κεφαλής του βραχιονίου, συνοδευόμενη από ήχους «τριβής» κατά την κίνηση.

Παθογένεση και παράγοντες κινδύνου

Η αρθροπάθεια στροφικού πετάλου εμφανίζεται συνήθως ως αποτέλεσμα εκφυλιστικής τενοντοπάθειας και χρόνιας ρήξης του στροφικού πετάλου, που δεν έχει αποκατασταθεί έγκαιρα. Με την πάροδο του χρόνου, η συνεχής απώλεια της στροφικής ισορροπίας οδηγεί σε ανύψωση της κεφαλής του βραχιονίου και σταδιακή φθορά της αρθρικής επιφάνειας. Η εκφύλιση αυτή συνοδεύεται από μυϊκή ατροφία, χόνδρινη καταστροφή και σχηματισμό οστεοφύτων, δημιουργώντας ένα περιβάλλον χρόνιας φλεγμονής και μηχανικής δυσλειτουργίας.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο να εμφανιστεί αρθροπάθεια στροφικού πετάλου περιλαμβάνουν:

Ηλικία άνω των 60 ετών, λόγω φυσιολογικής εκφύλισης των τενόντων.
Επαναλαμβανόμενοι μικροτραυματισμοί ή καταπόνηση από αθλήματα και χειρωνακτικές δραστηριότητες.
Προηγούμενες ρήξεις στροφικού πετάλου που δεν αντιμετωπίστηκαν.
Οστεοαρθρίτιδα, διαβήτης, θυρεοειδοπάθειες ή μεταβολικά νοσήματα, τα οποία επηρεάζουν τη θρέψη των τενόντων.
Τραυματισμοί ή κατάγματα της ωμικής ζώνης που διατάραξαν την ανατομική ευθυγράμμιση του ώμου.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο συνδυασμό κλινικής εξέτασης και απεικονιστικών εξετάσεων. Σε πρώτη φάση ο ορθοπαιδικός χειρουργός αξιολογεί τη δύναμη, την κινητικότητα και τη σταθερότητα του ώμου μέσω ειδικών δοκιμασιών. Οι απλές ακτινογραφίες συνήθως αποκαλύπτουν ανύψωση της βραχιόνιας κεφαλής, στένωση του υπακρωμιακού χώρου, οστεόφυτα και εκφυλιστικές αλλοιώσεις της άρθρωσης. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) ή η αξονική αρθρογραφία παρέχουν αναλυτική εικόνα για την κατάσταση των τενόντων, των μυών και του χόνδρου.

Θεραπευτική αντιμετώπιση για την αρθροπάθεια στροφικού πετάλου

Η επιλογή θεραπείας για την αρθροπάθεια στροφικού πετάλου εξαρτάται από τη σοβαρότητα της βλάβης, την ηλικία και τις λειτουργικές ανάγκες του ασθενούς.

Σε ήπιες ή αρχόμενες μορφές, η αντιμετώπιση για την αρθροπάθεια στροφικού πετάλου μπορεί να είναι συντηρητική. Περιλαμβάνει:

Φυσικοθεραπεία για διατήρηση του εύρους κίνησης, ενδυνάμωση των υπολειπόμενων μυών και βελτίωση της σταθερότητας του ώμου.
Αντιφλεγμονώδη φάρμακα για ανακούφιση από τον πόνο και τη φλεγμονή.
Τοπικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών ή βιολογικών παραγόντων για τη μείωση της φλεγμονής και τη βελτίωση της λειτουργικότητας.

Ωστόσο, σε εκτεταμένες βλάβες, οι συντηρητικές μέθοδοι προσφέρουν μόνο προσωρινή ανακούφιση.

Χειρουργική αποκατάσταση με ανάστροφη ολική αρθροπλαστική ώμου

Η ανάστροφη ολική αρθροπλαστική ώμου αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για προχωρημένες περιπτώσεις αρθροπάθειας του στροφικού πετάλου. Την επέμβαση αυτή εφαρμόζουν εξειδικευμένοι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου.

Σε αυτή τη μέθοδο, η φυσιολογική ανατομία της άρθρωσης αντιστρέφεται: η σφαίρα τοποθετείται στην ωμογλήνη και το κοίλο εξάρτημα στο βραχιόνιο. Η τοποθέτηση αυτή επιτρέπει στους δελτοειδείς μύες να αναλάβουν τη λειτουργία των κατεστραμμένων τενόντων του στροφικού πετάλου.

Η επέμβαση αποκαθιστά τη σταθερότητα, μειώνει τον πόνο και προσφέρει σημαντική βελτίωση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής. Τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλά, ενώ ο ασθενής συνήθως παραμένει στο νοσοκομείο 1–2 ημέρες.

Αποκατάσταση και ανάρρωση

Μετά τη χειρουργική αποκατάσταση, ακολουθεί πρόγραμμα φυσικοθεραπείας που περιλαμβάνει σταδιακή κινητοποίηση του ώμου και προοδευτική ενδυνάμωση. Κατά τις πρώτες εβδομάδες, χρησιμοποιείται ειδικός νάρθηκας για προστασία της άρθρωσης, ενώ η πλήρης λειτουργική αποκατάσταση επιτυγχάνεται συνήθως μέσα σε 3 έως 6 μήνες, ανάλογα με την ανταπόκριση του ασθενούς. Η πλειονότητα των ασθενών ανακτά τη λειτουργικότητα του άνω άκρου χωρίς περιορισμούς.

Πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση

Η πρόληψη της αρθροπάθειας του στροφικού πετάλου στηρίζεται στη διατήρηση της υγείας των τενόντων του ώμου μέσω σωστής άσκησης, αποφυγής υπερβολικής καταπόνησης και αντιμετώπισης των πρώιμων συμπτωμάτων τενοντοπάθειας.

Η έγκαιρη επίσκεψη σε ορθοπαιδικό όταν υπάρχει πόνος ή περιορισμός κινήσεων είναι κρίσιμη για τη διάγνωση και την εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας προτού εγκατασταθεί μόνιμη βλάβη. Η σωστή καθοδήγηση, η φυσικοθεραπευτική υποστήριξη και η ισορροπημένη ενδυνάμωση των μυών του ώμου αποτελούν βασικούς πυλώνες για τη μακροχρόνια διατήρηση της λειτουργικότητας της άρθρωσης.