Αρθρίτιδα γόνατος

Η αρθρίτιδα γόνατος είναι μια εκφυλιστική πάθηση της άρθρωσης που προκαλεί σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου – του λείου ιστού που καλύπτει τα άκρα των οστών και επιτρέπει την ομαλή τους κίνηση. Όταν ο χόνδρος φθείρεται, τα οστά αρχίζουν να τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας φλεγμονή, οίδημα, δυσκαμψία και πόνο. Με την πάροδο του χρόνου, η τριβή αυτή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια κινητικότητας και παραμόρφωση της άρθρωσης. Η αρθρίτιδα του γόνατος αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες χρόνιου πόνου και αναπηρίας στους ενήλικες, καθώς επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.

Τι είναι η αρθρίτιδα γόνατος;

Η αρθρίτιδα γόνατος ή οστεοαρθρίτιδα του γόνατος είναι μια εκφυλιστική πάθηση η οποία χαρακτηρίζεται από προοδευτική φθορά του αρθρικού χόνδρου, συνοδευόμενη από πάχυνση του υποχόνδριου οστού, σχηματισμό οστεοφύτων και φλεγμονή του αρθρικού υμένα. Καθώς ο χόνδρος φθείρεται και καταστρέφεται προοδευτικά, τα οστά τρίβονται μεταξύ τους. Η τριβή αυτή προκαλεί πόνο, οίδημα, δυσκαμψία και περιορισμένο εύρος κίνησης. Η αρθρίτιδα γόνατος εξελίσσεται με αργό ρυθμό και μπορεί να επηρεάσει είτε το ένα είτε και τα δύο γόνατα.

Συμπτώματα που προκαλεί η αρθρίτιδα γόνατος

Τα κύρια συμπτώματα της αρθρίτιδας γόνατος περιλαμβάνουν:

  • Πόνο κατά τη βάδιση, την κάμψη ή την ανάβαση σκαλοπατιών, ο οποίος συχνά επιδεινώνεται με την κούραση ή τον καιρό.
  • Δυσκαμψία, ιδιαίτερα μετά από ακινησία (π.χ. πρωινό «πιάσιμο»).
  • Οίδημα και ευαισθησία γύρω από την άρθρωση.
  • Αίσθημα «τριβής» ή ήχοι τριξίματος κατά την κίνηση.
  • Μειωμένο εύρος κίνησης και προοδευτική παραμόρφωση (σε προχωρημένα στάδια).

Στις βαριές μορφές, ο πόνος μπορεί να είναι συνεχής, ακόμη και σε ηρεμία, περιορίζοντας την καθημερινή δραστηριότητα και τον ύπνο.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η αρθρίτιδα γόνατος έχει πολυπαραγοντική αιτιολογία. Οι συχνότεροι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξή της περιλαμβάνουν:

  • Προχωρημένη ηλικία, αφού η φυσιολογική φθορά του χόνδρου αυξάνεται με τα χρόνια.
  • Παχυσαρκία, καθώς το αυξημένο σωματικό βάρος επιβαρύνει σημαντικά τις αρθρώσεις, πολλαπλασιάζοντας τη μηχανική καταπόνηση του γόνατος.
  • Γενετική προδιάθεση, αφού ορισμένα άτομα έχουν αυξημένη ευαισθησία σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις του χόνδρου.
  • Παλαιοί τραυματισμοί όπως κατάγματα, ρήξεις μηνίσκων ή συνδέσμων που δεν αποκαταστάθηκαν πλήρως που μπορούν να οδηγήσουν σε δευτερογενή αρθρίτιδα.
  • Υπερβολική ή επαναλαμβανόμενη καταπόνηση, αφού επαγγέλματα ή αθλητικές δραστηριότητες που απαιτούν κάμψεις ή έντονη φόρτιση του γόνατος αυξάνουν τον κίνδυνο.
  • Φλεγμονώδεις ή μεταβολικές παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή η ουρική αρθρίτιδα, που προκαλούν δευτερογενή καταστροφή του χόνδρου.

Σε πρώιμη αρθρίτιδα γόνατος ή χονδροπάθεια, όταν οι συντηρητικές θεραπείες δεν επαρκούν, μπορεί να πραγματοποιηθεί αρθροσκόπηση γόνατος σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Όταν  όμως η συντηρητική θεραπεία δεν προσφέρει ικανοποιητική ανακούφιση ή η αρθρίτιδα έχει επιδεινωθεί σημαντικά, ενδείκνυται η ολική αρθροπλαστική γόνατος. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, οι φθαρμένες επιφάνειες των οστών αφαιρούνται και αντικαθίστανται από τεχνητές προθέσεις υψηλής αντοχής που επαναφέρουν τη φυσιολογική ευθυγράμμιση και επιτρέπουν ομαλή, ανώδυνη κίνηση. Η διαδικασία πραγματοποιείται με σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, οι οποίες μειώνουν την απώλεια αίματος και επιταχύνουν την ανάρρωση. Ο ασθενής παραμένει στο νοσοκομείο συνήθως για 2 έως 3 ημέρες και αρχίζει να βαδίζει με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή ήδη από την επόμενη ημέρα.

Τα αποτελέσματα της αρθροπλαστικής είναι εξαιρετικά. Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν ουσιαστική μείωση του πόνου, αποκατάσταση της κινητικότητας και βελτίωση της ποιότητας ζωής μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η διάρκεια ζωής των σύγχρονων προθέσεων ξεπερνά τα 20 χρόνια, ενώ η χρήση σύγχρονων τεχνικών έχει βελτιώσει θεαματικά την ακρίβεια και τη μακροχρόνια σταθερότητα των αποτελεσμάτων.

Οι εξειδικευμένοι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου της Hellenic Shoulder Clinic δεν περιορίζουν το αντικείμενό τους αποκλειστικά στις επεμβάσεις του άνω άκρου. Αντιθέτως, αναλαμβάνουν και φέρνουν εις πέρας κάθε τύπο ορθοπεδικής χειρουργικής πράξης, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Στα αρχικά στάδια, η θεραπευτική προσέγγιση είναι συντηρητική και στοχεύει στη μείωση του πόνου, στη βελτίωση της κινητικότητας και στη διατήρηση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Η τροποποίηση ορισμένων συνηθειών αποτελεί τη βάση της αντιμετώπισης. Η απώλεια περιττού βάρους μειώνει δραστικά την πίεση που ασκείται στο γόνατο. Επίσης, η τακτική άσκηση χαμηλής έντασης, όπως το περπάτημα, η κολύμβηση ή το ποδήλατο, ενισχύει τους μυς και σταθεροποιεί την άρθρωση.

Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη φάρμακα και αναλγητικά για την ανακούφιση του πόνου, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται βιολογικοί παράγοντες που περιλαμβάνουν ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος ή πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια για τη βελτίωση της λίπανσης και τη μείωση της φλεγμονής. 

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας.  Προγράμματα ενδυνάμωσης του τετρακεφάλου, διατάσεις και ασκήσεις βελτίωσης της ισορροπίας λειτουργούν άκρως ευεργετικά και συμβάλλουν στη σταθεροποίηση και την αποφόρτιση της άρθρωσης.

Συντηρητική θεραπεία

Η έγκαιρη και ακριβής διάγνωση είναι καθοριστική για τη σωστή αντιμετώπιση. Ο ιατρός βασίζεται σε:

  • Κλινική εξέταση για τον εντοπισμό πόνου, οιδήματος και περιορισμού κίνησης.
  • Λήψη αναλυτικού ιστορικού για να αξιολογηθεί η διάρκεια, η ένταση και η εξέλιξη των συμπτωμάτων.
  • Απλές ακτινογραφίες για εκτίμηση της απώλειας του μεσάρθριου διαστήματος και της παρουσίας οστεοφύτων.
  • Μαγνητική τομογραφία σε περιπτώσεις όπου απαιτείται λεπτομερής αξιολόγηση του χόνδρου, των μηνίσκων ή των συνδέσμων.
  • Υπερηχογράφημα για έλεγχο του αρθρικού υγρού και του υμένα.

Διάγνωση

Αποκατάσταση και πρόγνωση

Η αποκατάσταση μετά από αρθροπλαστική γόνατος απαιτεί ενεργό συμμετοχή του ασθενούς. Η φυσικοθεραπεία ξεκινά άμεσα και περιλαμβάνει σταδιακή κινητοποίηση, ασκήσεις ενδυνάμωσης και εκπαίδευση στη βάδιση. Η πλήρης λειτουργική αποκατάσταση επιτυγχάνεται συνήθως μέσα σε 6 έως 12 εβδομάδες, ανάλογα με την ηλικία, τη φυσική κατάσταση και τη συμμόρφωση του ασθενούς στο πρόγραμμα αποκατάστασης. Με τη σωστή καθοδήγηση και φροντίδα, οι περισσότεροι ασθενείς επανέρχονται πλήρως στις καθημερινές τους δραστηριότητες, χωρίς πόνο και περιορισμούς.

Συνοψίζοντας, η αρθρίτιδα του γόνατος δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης. Με έγκαιρη διάγνωση, σωστή καθοδήγηση και κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση, είτε συντηρητική είτε χειρουργική, είναι δυνατόν να επιτευχθεί σημαντική ανακούφιση από τον πόνο, βελτίωση της κινητικότητας και επαναφορά της ποιότητας ζωής. Η συνεργασία μεταξύ ασθενούς, φυσικοθεραπευτή και εξειδικευμένου ορθοπαιδικού είναι καθοριστική για την επιτυχία της θεραπείας και τη διατήρηση της καλής λειτουργίας του γόνατος σε βάθος χρόνου.