Ρήξη τένοντα ώμου

Το στροφικό πέταλο αποτελεί μια δυναμική και εξαιρετικά σημαντική ομάδα τεσσάρων μυών και των αντίστοιχων τενόντων τους, του υπερακανθίου, του υπακανθίου, του υποπλάτιου και του ελάσσονος στρογγύλου. Οι τένοντες αυτών των μυών περιβάλλουν και σταθεροποιούν την κεφαλή του βραχιονίου οστού μέσα στην ωμογλήνη, επιτρέποντας την ομαλή και συντονισμένη κίνηση του ώμου. Πέρα από τη σταθεροποίηση της άρθρωσης, το στροφικό πέταλο συμβάλλει στη λεπτή κινητική ισορροπία που χρειάζεται για κινήσεις όπως η ανύψωση, η στροφή και η απαγωγή του άνω άκρου. Όταν όμως εκδηλώνεται ρήξη τένοντα ώμου, ειδικά κάποιου τένοντα από αυτούς που συνθέτουν το στροφικό πέταλο, η καθημερινότητα του ασθενούς διαταράσσεται σημαντικά. Μάλιστα, οι πιο επιρρεπείς σε ρήξη τένοντες είναι αυτοί που αποτελούν το στροφικό πέταλο του ώμου.

Τι είναι η ρήξη τένοντα ώμου;

Η ρήξη τένοντα ώμου, ιδίως ενός εκ των τενόντων του στροφικού πετάλου, είναι μια συχνή και δυνητικά επώδυνη πάθηση που προκαλείται από τη μερική ή ολική αποκόλληση ενός ή περισσοτέρων τενόντων από την πρόσφυσή τους στο βραχιόνιο οστό. Η βλάβη μπορεί να προκληθεί από οξύ τραυματισμό, όπως πτώση σε τεντωμένο χέρι ή απότομη ανύψωση βάρους, ή να αναπτυχθεί προοδευτικά μέσα στο χρόνο, εξαιτίας εκφυλιστικών αλλοιώσεων του τένοντα λόγω χρόνιας καταπόνησης, κακής αιμάτωσης ή φυσιολογικής φθοράς με την ηλικία.

Η ρήξη τένοντα ώμου είναι ιδιαίτερα συχνή σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και σε άτομα που εκτελούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις άνω του επιπέδου του ώμου, όπως εργάτες, αθλητές ρίψεων ή κολυμβητές. Η ύπαρξη άλλων παραγόντων, όπως ασβεστοποιός τενοντίτιδα ή σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής, μπορεί να συμβάλει στην εξέλιξη ή στην επιδείνωση μιας ήδη ευπαθούς κατάστασης των τενόντων.

Συμπτώματα που προκαλεί η ρήξη τένοντα ώμου

Τα συμπτώματα που προκαλεί η ρήξη τένοντα ώμου ποικίλλουν ανάλογα με την έκταση και τη χρονιότητα του τραυματισμού. Ο ασθενής συνήθως αναφέρει πόνο στην πρόσθια ή έξω επιφάνεια του ώμου, που επιδεινώνεται κατά την ανύψωση ή περιστροφή του χεριού. Συχνό είναι επίσης το αίσθημα αδυναμίας, ειδικά κατά τη σύλληψη ή μεταφορά αντικειμένων. Πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να κοιμηθούν στην πάσχουσα πλευρά λόγω του νυχτερινού πόνου, ενώ σε οξείες ρήξεις μπορεί να παρατηρηθεί αιφνίδια απώλεια δύναμης ή κινητικότητας.

Στις χρόνιες περιπτώσεις, ο πόνος που προκαλεί η ρήξη τένοντα ώμου μπορεί να είναι ήπιος αλλά επίμονος, συνοδευόμενος από αίσθημα «πιασίματος» ή δυσκαμψίας, σημάδι ότι η βλάβη εξελίσσεται σταδιακά.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στη λεπτομερή κλινική εκτίμηση και στις απεικονιστικές εξετάσεις. Ο ιατρός αξιολογεί την κινητικότητα, τη μυϊκή δύναμη και τον εντοπισμό του πόνου με ειδικές δοκιμασίες. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) θεωρείται η πιο αξιόπιστη μέθοδος, καθώς απεικονίζει με ακρίβεια το μέγεθος και το βάθος της ρήξης, τη μορφολογία του τένοντα και την κατάσταση των γύρω μυών. Το υπερηχογράφημα μπορεί επίσης να αποτελέσει ένα αξιόπιστο και πιο οικονομικό εργαλείο, ιδίως για αρχικό έλεγχο ή παρακολούθηση της βλάβης.

Συντηρητική αντιμετώπιση για μια ρήξη τένοντα ώμου

Στις μερικού πάχους ρήξεις ή στις εκφυλιστικές μορφές της πάθησης, η θεραπεία ξεκινά συνήθως με μη χειρουργικές μεθόδους. Η συντηρητική αγωγή στοχεύει στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του ώμου.

Περιλαμβάνει τη χορήγηση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και την έναρξη στοχευμένου προγράμματος φυσικοθεραπείας.

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της αποκατάστασης. Σε πρώτο στάδιο, επικεντρώνεται στη μείωση του πόνου και του μυϊκού σπασμού μέσω φυσικών μέσων, ενώ στη συνέχεια εισάγονται ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών του στροφικού πετάλου και βελτίωσης του εύρους κίνησης του ώμου. Η προοδευτική ενδυνάμωση με λάστιχα αντίστασης, ασκήσεις σταθεροποίησης ωμοπλάτης και ελεγχόμενες άρσεις του άνω άκρου συμβάλλουν ουσιαστικά στη λειτουργική αποκατάσταση και στην πρόληψη

Χειρουργική αποκατάσταση με αρθροσκόπηση

Όταν η ρήξη τένοντα ώμου είναι εκτεταμένη, πλήρης ή δεν ανταποκρίνεται στις συντηρητικές θεραπείες, συνιστάται η αποκατάσταση του προβλήματος με αρθροσκόπηση ώμου. Η αρθροσκόπηση ώμου είναι μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική, κατά την οποία οι ορθοπεδικοί χειρουργοί ώμου, μέσω μικροσκοπικών τομών, εισάγει κάμερα και ειδικά εργαλεία εντός της άρθρωσης του ώμου. Έτσι επιτυγχάνεται άμεση απεικόνιση της πάσχουσας περιοχής και ακολουθεί η αποκατάσταση της πάθησης. Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές χειρουργικές τεχνικές συρραφής που μπορούν να εφαρμοστούν για την αποκατάσταση της ρήξης τένοντα ώμου. Κάθε τεχνική συνοδεύεται με τα δικά της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και η βέλτιστη επιλογή για έναν ασθενή θα εξαρτηθεί από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περίπτωσής του.

Γενικά, η αρθροσκόπηση ώμου, ως ελάχιστα επεμβατική τεχνική, προσφέρει:

μικρότερο μετεγχειρητικό πόνο
ταχύτερη επούλωση
καλύτερο λειτουργικό αποτέλεσμα σε σύγκριση με τις παραδοσιακές ανοιχτές επεμβάσεις.

Ανάρρωση και αποκατάσταση

Η μετεγχειρητική αποκατάσταση είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχία της επέμβασης. Ο ώμος αρχικά ακινητοποιείται με ειδικό φάκελο ανάρτησης για ορισμένο διάστημα, ώστε να επιτραπεί η επούλωση του τένοντα. Στη συνέχεια ξεκινά ελεγχόμενο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, με σταδιακή κινητοποίηση και προοδευτική ενδυνάμωση των μυών.

Η πλήρης επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες επιτυγχάνεται συνήθως μέσα σε 3 έως 6 μήνες, ανάλογα με την έκταση της ρήξης και την ατομική ανταπόκριση του ασθενούς. Η συμμόρφωση στις οδηγίες του ιατρού και του φυσικοθεραπευτή είναι απαραίτητη για την αποφυγή επιπλοκών και την επίτευξη ενός άριστου λειτουργικού αποτελέσματος.

Πρόληψη και συμβουλές για διατήρηση της ακεραιότητας των τενόντων του ώμου

Η πρόληψη των ρήξεων του στροφικού πετάλου και γενικότερα των παθήσεων του ώμου βασίζεται στην εφαρμογή απλών μέτρων πρόληψης. Οι τένοντες του ώμου είναι ευαίσθητες δομές που υφίστανται καθημερινή καταπόνηση, γι’ αυτό η φροντίδα τους απαιτεί συνδυασμό άσκησης, σωστής στάσης και προσοχής στις δραστηριότητες.

Ένα από τα σημαντικότερα προληπτικά μέτρα είναι η ενδυνάμωση των μυών του στροφικού πετάλου και της ωμοπλάτης, καθώς αυτοί εξασφαλίζουν τη σταθερότητα του ώμου. Εξίσου κρίσιμη είναι η διατήρηση της ευλυγισίας των μυών του θωρακικού τοιχώματος και του αυχένα, διότι η περιορισμένη κινητικότητα αυτών των περιοχών αυξάνει τη μηχανική πίεση στους τένοντες του ώμου.

Στην καθημερινότητα, συνιστάται:

η αποφυγή επαναλαμβανόμενων κινήσεων άνω του επιπέδου του ώμου
η προθέρμανση πριν από την άθληση
η σταδιακή αύξηση της έντασης / του βάρους των ασκήσεων
η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και η επαρκής ενυδάτωση, οι οποίες συμβάλλουν στη βελτίωση της αιμάτωσης των τενόντων και στην πρόληψη εκφυλιστικών αλλοιώσεων.

Σε άτομα που έχουν ήδη εμφανίσει παθήσεις του ώμου ή υποβληθεί σε χειρουργική αποκατάσταση, η συνέχιση ενός προγράμματος συντήρησης φυσικοθεραπείας και η τακτική επανεκτίμηση από ορθοπαιδικό βοηθούν στην αποφυγή υποτροπών. Επίσης, η ορθή στάση σώματος, ειδικά κατά τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών ή την εργασία σε γραφείο, μειώνει τη φόρτιση στους μύες και τένοντες της ωμικής ζώνης.